Trong khi nhiệt luyện khử chỉ nhằm mục đích giảm bớt ứng suất thì nhiệt luyện sau hàn không chỉ giảm ứng suất mà còn cải thiện cấu trúc vi mô hoặc tính chất của vùng mối hàn. Ví dụ, các sản phẩm thép ferrite sau khi hàn thường được nhiệt luyện thêm để tăng cường độ dai va đập của vùng ảnh hưởng nhiệt (Heat Affected Zones – HAZ). Tương tự, thép austenitic và các hợp kim màu cũng trải qua nhiệt luyện sau hàn để nâng cao khả năng chống ăn mòn.
Quá trình nhiệt luyện khử ứng suất bao gồm gì?
Quá trình nhiệt luyện bao gồm việc nung nóng đồng đều toàn bộ hoặc một phần của chi tiết đến một nhiệt độ phù hợp, thấp hơn điểm chuyển biến (như nhiệt độ Ac1 đối với thép ferrite). Sau đó, giữ chi tiết ở nhiệt độ đó trong một khoảng thời gian nhất định và làm nguội từ từ để đạt được hiệu quả mong muốn.
Phương pháp này không chỉ giúp giảm ứng suất còn lại sau khi hàn mà còn có thể làm giảm độ sai lệch hình dạng và ứng suất lớn trên chi tiết, những yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc của nó. Những ứng suất dư này có thể dẫn đến hiện tượng nứt vỡ do ăn mòn ứng suất (Stress Corrosion Cracking – SCC) ở gần mối hàn hoặc tại các phần chi tiết đã bị biến dạng nguội. Hơn nữa, biến dạng nguội cũng làm giảm đáng kể độ bền chống ăn mòn ở nhiệt độ cao của vật liệu.
Nguồn gốc của ứng suất dư từ đâu?
Có nhiều nguyên nhân gây ra ứng suất dư trong vật liệu. Ứng suất dư có thể phát sinh trong quá trình gia công từ thỏi đúc đến sản phẩm hoàn thiện. Những công đoạn gia công có thể tạo ra ứng suất dư bao gồm cán, đúc, rèn, cũng như các quy trình như cắt, uốn, kéo, gia công cơ (như tiện, phay) và hàn,…
